Eric Visser, stedenbouwkundige De Lanen door de ogen van een stedenbouwkundige

Nu De Lanen steeds meer vorm begint de krijgen en de eerste bewoners hun woningen betrekken, kijkt Eric Visser -stedenbouwkundige bij de gemeente ’s-Hertogenbosch- trots terug op het traject, dat twee jaar geleden met diverse ontwikkelaars begon.

De Lanen in De Groote Wielen
In het oostelijk deel van ’s-Hertogenbosch en aan de noordzijde van Rosmalen groeit woonwijk De Groote Wielen. Heerlijk wonen midden in het mooie poldergebied. Architectuur met respect voor ruimte en natuur. De eerste fase is volop in uitvoering. Inmiddels heeft hier een diversiteit aan bewoners een thuis gevonden. In al even diverse woningtypes. Als de eerste fase af is, staan hier ruim 4.300 woningen verdeeld over zes verschillende woonbuurten met elk een eigen sfeer en karakter.

 

Eric: “De nieuwste wijk De Lanen in de Groote Wielen, gelegen in het oostelijke deel van ’s-Hertogenbosch, heeft de ambitie een natuurlijke sfeer uit te stralen. Dit zie je terug in de diversiteit van de woningen, maar ook in de stedenbouwkundige opzet. Het resultaat straks is een ruim opgezette wijk waar groene lanen de boventoon voeren.” Eric vervult de rol van stedenbouwkundige supervisor binnen de ontwikkeling van deze nieuwbouwwijk waarin zes verschillende ontwikkelaars hun plannen realiseren. “Dat doe ik samen met de welstandsleden die als supervisor architectuur optreden. Collega Marc Reiniers bekijkt de plannen vanuit architectonisch oogpunt. Zoals kleuren en materialen, maar uiteraard zit hier overlap in… Ik ben vanuit de gemeente ’s-Hertogenbosch verantwoordelijk voor de kwaliteit van de stedenbouw. Denk hierbij aan structuren, hoe de wijk opgedeeld of ingericht wordt en de openbare ruimte in de buurten. Maar ook ben ik betrokken bij de plannen voor de woningen qua volume en hoogte. Dit moet namelijk in lijn zijn met de karakteristieken die zijn geformuleerd voor bijvoorbeeld Koornwaardlaan en de Lunersingel.

 

Focus op doelen
Twee jaar geleden kwamen alle partijen, gemeente en ontwikkelaars met hun architecten, samen om hun ideeën en plannen door te nemen. Hierbij werden doelstellingen benoemd en ambities op elkaar afgestemd. “Hier werd de basis gelegd om De Lanen stapsgewijs op te bouwen. Van ontwerp tot uiteindelijke realisatie. Nu de plannen vorderen, wordt het belang van een goede samenwerking steeds duidelijker, en krijgt het ook zichtbaar gestalte. Als voorbeeld Hoedemakers bouw en ontwikkeling, die nu in haar tweede fase van Parktuinen zit. Door het intensieve voortraject weten de betrokken architecten wat we voor ogen hebben. Dit maakt dat we in deze nieuwe fase minder sessies nodig hebben om tot ontwikkeling te komen. We werken nu veel doelgerichter, omdat we het al een keer gedaan hebben”, laat Eric weten.

 

Hoge verwachtingen
Eric kijkt dan ook zeer tevreden terug op het ontwikkelingstraject. “In het begin hadden we tijd nodig om gezamenlijke ruimtelijke kaders te stellen. Maar ook om wederzijds vertrouwen op te bouwen om tot een goede samenwerking te komen. En ja, nu twee jaar verder, kan wel worden gesteld dat het inmiddels goed geolied verloopt. Ik ben blij dat ik een bijdrage mag leveren aan het grote geheel. Als stedenbouwkundige vind ik het na al die jaren van voorbereiding fantastisch dat het eindelijk gestalte krijgt; een compleet nieuwe woonwijk! De hoge verwachtingen die ik had, zijn met de oplevering van de eerste woningen al deels waargemaakt. Ik kijk uit naar de resterende onderdelen!”

Supervisor Marc Reniers Ambities van De Lanen op een inspirerende wijze uitdragen

Marc is enkele jaren geleden gevraagd om te zorgen dat de plannen van ontwikkelaars en architecten binnen De Lanen goed op elkaar en op de stedenbouwkundige uitgangspunten aansluiten. Nu de eerste woningen binnen het project binnenkort worden opgeleverd, is dit een goed moment om met hem terug te blikken op het proces.

Samen ontwikkelen
Marc is voorzitter van de welstandcommissie van ‘s-Hertogenbosch. Aan hem de taak om samen met de gemeentelijke stedenbouwkundige én ontwerper openbare ruimte, de ruimtelijke ambities van De Lanen op een inspirerende wijze uit te dragen naar de ontwikkelaars, architecten en alle betrokken ontwerpende disciplines. “Om in een vroeg stadium van het ontwerpproces bij de plannen inDe Groote Wielen betrokken te worden was nieuw en ook  een uitdaging. Maar heel boeiend om zo nauw bij het totale proces van de totstandkoming van een grote woningbouwontwikkeling betrokken te zijn. Samen ontwikkelen maakt het interessant! Een ontwikkelaar kijkt naar de marktvraag, de architect ontwerpt op basis van deze uitgangspunten en dit moet dan weer aansluiten op de stedenbouwkundige plannen van de gemeente en de welstandcommissie”, laat Reniers weten.

 

Eerste resultaten
Deze tijd met nieuwe inzichten en ideeën zorgt voor een andere dynamiek. Het daagt uit tot hoogwaardige, en waar mogelijk zelfs avontuurlijke, architectuur. Maar het vraagt ook om een ander soort begeleiding vanuit de gemeente. Marc: “Doordat we met meerdere personen aan de plannen werken, ontstaat er een grotere betrokkenheid bij de inhoud en de voortgang. Het is mijn taak om dat proces vlot te laten verlopen. Zo adviseer ik de opdrachtgever en de gemeente over de keuzes van de ontwerpers. Daarnaast zorg ik ervoor dat de verschillende architecten de ontwerpen waar nodig op elkaar afstemmen. Mooi om te zien dat dit ook daadwerkelijk zijn vruchten heeft afgeworpen, want de eerste straten en woningen tonen dat al aan.”

 

Passend binnen het grote verhaal
“Om tot concrete invulling van het plangebied De Lanen te komen, gaan we met de verschillende opdrachtgevers en ontwerpers om tafel. Aan mij de taak om tijdens overlegmomenten overeenstemming te krijgen tussen de diverse architecten en recht te doen aan alle wensen van de betrokken partijen. In het begin gaat het over grote onderdelen als het bouwvolume, aantal woningen en welk type. Gedurende het proces wordt het steeds gedetailleerder. Nu hebben we het over de uitwerking van daken en gevels bijvoorbeeld; welke dakbedekking of metselwerk wordt gebruikt? Welke stenen en kleuren kiezen we? Stel dat de ene woning gebouwd wordt met bruine stenen en de huizen die hieraan grenzen zwarte stenen hebben… past dat dan wel? We zoeken continu naar verbinding tussen de architectonische ontwerpen. Zo ontstaat als het ware een familie. Want het geheel moet meer zijn dan gewoon een heleboel huizen bij elkaar. Het gaat om de samenhang!”, zegt Marc enthousiast.

 

Plannen worden zichtbaar
Terugkijkend op het proces laat Marc weten dat hij deze aanpak als zeer positief heeft ervaren. ”Ik weet niet of het sneller is gegaan, maar zeker soepeler en gestroomlijnder, waardoor er een geïntegreerd totaalontwerp tot stand is gekomen. Dat heeft de kwaliteit verhoogd.” Nu de puntjes voor dit plandeel op de i worden gezet, kunnen Marc en zijn team aan de slag met het volgende project binnen De Lanen.

 

Wijkmanager Ton van Helvoort Fungeren als schakel tussen gemeente en wijk

Sinds 1 maart 2017 is Ton van Helvoort vanuit de gemeente aangesteld als wijkmanager voor De Groote Wielen. Binnen zijn functie zoekt hij naar mogelijkheden om gezamenlijke belangen van de wijk op tafel te krijgen. Wellicht heb je hem al ontmoet, of lees verder en maak nader kennis met hem.

“Mijn taak is het fungeren als schakel tussen gemeente en wijk. Dat betekent dat ik in beeld kom als de gebruikelijke rechtstreekse contacten tussen wijk, wijkbewoners en gemeentelijke afdelingen niet goed verlopen. Ik kan dan als een soort van smeerolie dienen tussen wijk en gemeente en tussen de raderen van de ambtelijke organisatie.” zegt Ton.

 

Ook heeft hij contacten met diverse organisaties die actief zijn in de wijk. Denk hierbij aan sociale aangelegenheden, veiligheid en de (fysieke) inrichting en het beheer van de wijk. Ton: “Met verschillende beroepskrachten van organisaties als zorg- en welzijnswerk, politie, woningcorporaties, stadstoezicht en beheer openbare ruimte bespreek ik regelmatig de ontwikkelingen in de wijk. Wat gaat goed, wat niet of waar valt iets te verbeteren? Ook bespreek ik met de wijkraad de voortgang van diverse zaken in de wijk: van verkeersveiligheid tot het gebruik van Windkracht 5.”

 

Mocht je vragen hebben, dan is hij bereikbaar via 06 – 51 29 45 75 of per mail op t.vanhelvoort@s-hertogenbosch.nl

 

Ontwikkelaar Van Wanrooij; Een eigen gezicht en uitstraling voor de Lanen

De Lanen is een van de buurten in de Groote Wielen. In dit deel van de wijk voeren groene lanen straks de boventoon. Er komt een diversiteit aan woningen in deze ruim opgezette, natuurlijke omgeving. Een van de ontwikkelaars die daar nu al druk mee bezig is, is Cees Robbemondt van Van Wanrooij bouw en ontwikkeling: “De eerste concrete contouren van de buurt tekenen zich nu af.”

Bijzondere locatie
De Lanen neemt een bijzondere plaats in binnen de Groote Wielen. Het is het eerste deelplan aan de noordzijde van de waterplas en op loop afstand van de Maas, een op zichzelf staande wijk waar ruim 800 woningen gerealiseerd zullen worden. De buurt grenst aan de Blauwe Sluisweg en wordt aan de zuidzijde omsloten door de waterplas en het (toekomstige) park aan de oostzijde. Robbemondt: “Dit heeft ons geïnspireerd bij de ontwikkeling van de woningen. In het plan voor de Lanen hebben wij gezocht naar een mix van diverse woningen voor verschillende doelgroepen. Te meer ook daar dat we de Lanen met verschillende ontwikkelende partijen uitwerken. Hiermee sluiten we aan bij de visie van de gemeente ’s-Hertogenbosch: ‘eenheid in verscheidenheid’; hetgeen wat weer naadloos op onze visie ‘bouwen wat de klant wenst’ aansluit.”

 

Groene vingers
“In het parkmilieu (aan de oostzijde van de wijk) zijn we uitgegaan van het principe van wooneilanden, daardoor krijgen een groot aantal woningen uitzicht op het groen. Ook hebben we het park zoveel mogelijk betrokken bij de buurt. Met als resultaat dat het groen nu gedeeltelijk de wijk in zal lopen. Wij noemen het ‘de groene vingers’.

 

Duurzaam gasloos
Het is ons doel om woningen te ontwikkelen waar vraag naar is; veelal zijn dat huizen met een tuin en vrij uitzicht. Variërend van tweekappers en vrijstaande woningen tot hoek- en rijwoningen. Dus hebben we naast de architectuur ook goed gekeken naar de ruimte en een goede basisindeling. Voor de woningen die nog ontworpen worden in de rest van De Lanen geldt dat die moeten voldoen aan de hogere EPC=0 eis. Gasloos bouwen met EPC=0 is qua techniek op verschillende manieren realiseerbaar.” Op dit moment wordt gewerkt aan de uitgangspunten. De komende maanden buigen de gemeente en ontwikkelaars zich over de invulling en worden alle afspraken op het gebied van duurzaamheid, gasloos bouwen, financiën en het openbaar gebied vastgelegd.

 

Bij de overgang naar gasloos wonen komt veel kijken. Bijvoorbeeld een andere manier van koken dan het vertrouwde gasstel. Maar denk ook aan een ander verwarmingssysteem en een andere manier om water te verwarmen. Voor het verwarmen van een woning wordt een warmtepomp vaak genoemd. Dat is een apparaat dat energie uit lucht of uit de bodem haalt en omzet in warmte voor centrale verwarming en warm tapwater. De warmtepomp verbruikt elektriciteit, afhankelijk van de grootte van de woning zal de energierekening van de stroom hoger uitvallen, als je volledig gasloos gaat wonen. “Om dat te voorkomen is het belangrijk om bij een stijgend elektriciteitsgebruik te investeren in zonnepanelen. Zo kan je de energie die voor de warmtepomp nodig is, zelf opwekken. De uiteindelijke winst komt uit verder te ontwikkelen installaties. We verwachten nog meer innovatie door producenten van deze apparaten” aldus Cees.